Τα δόντια μας χωρίζονται σε δύο ομάδες, στην ομάδα των προσθίων στην οποία ανήκουν οι τομείς και οι κυνόδοντες και στην ομάδα των οπισθίων που περιλαμβάνει τους προγόμφιους και τους γομφίους, γνωστούς και ως τραπεζίτες. Ρόλος των οπίσθιων δοντιών είναι η μάσηση της τροφής. Οι επιφάνειες των δοντιών με τις οποίες επιτελείται η μάσηση ονομάζονται μασητικές επιφάνειες.
Οι μασητικές επιφάνειες των γομφίων δεν είναι επίπεδες αλλά φέρουν στενές, ποικίλου βάθους οπές (βαθουλώματα) και σχισμές (αύλακες). Μέσα στις οπές και τις σχισμές συγκεντρώνονται υπολείμματα τροφών καθώς και μικρόβια. Τα υπολείμματα τροφών και τα μικρόβια είναι δύσκολο να αφαιρεθούν κατά το βούρτσισμα επειδή οι τρίχες της οδοντόβουρτσας συνήθως δεν είναι αρκετά λεπτές για να εισχωρήσουν σε αυτά τα σημεία. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα η μικροβιακή πλάκα να παραμένει για μεγάλα χρονικά διαστήματα στη μασητική επιφάνεια των γομφίων και σε πολλές περιπτώσεις να προκαλεί τερηδόνα.
Για να προλάβουμε την εμφάνιση της τερηδόνας γεμίζουμε τις οπές και τις σχισμές των γομφίων με ένα λεπτόρρευστο εμφρακτικό υλικό. Αυτή η διαδικασία ονομάζεται προληπτική κάλυψη οπών και σχισμών ή sealant. Με την τοποθέτηση λεπτόρρευστης ρητίνης η μασητική επιφάνεια εξομαλύνεται, εξαλείφονται οι βαθιές οπές και σχισμές και διευκολύνεται η απομάκρυνση της μικροβιακής πλάκας με το βούρτσισμα. Έτσι η μασητική επιφάνεια του δοντιού διατηρείται καθαρή και προλαμβάνεται η εμφάνιση τερηδόνας.
Η διαδικασία τοποθέτησης ρητίνης για την κάλυψη οπών και σχισμών στη μασητική επιφάνεια των δοντιών είναι μια εξαιρετικά συντηρητική, απλή και εντελώς ανώδυνη διαδικασία. Είναι απόλυτα ατραυματική για το δόντι και ολοκληρώνεται σε μία επίσκεψη. Συνήθως δεν απαιτείται τρόχισμα ούτε τοπική αναισθησία.
Αρχικά μπορούμε να απομονώσουμε το δόντι από το υπόλοιπο στόμα με ένα ελαστικό φύλλο που ονομάζεται απομονωτήρας. Με τη χρήση του ελαστικού απομονωτήρα θέλουμε να αποφύγουμε την παρουσία υγρασίας, π.χ. σάλιου, στη μασητική επιφάνεια του δοντιού κατά τη διάρκεια της κάλυψης.
Στην συνέχεια, πριν τη συγκόλληση της ρητίνης, πρέπει να καθαρίσουμε πολύ καλά τη μασητική επιφάνεια του δοντιού. Σε αυτή την περίπτωση μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ειδικό οξύ για οδοντιατρική χρήση ή ένα σύστημα αεραποτριβής, μία συσκευή που εκτοξεύει υπό πίεση αποτριπτικά σωματίδια και αφαιρεί από την επιφάνεια του δοντιού όλες τις μαλακές εναποθέσεις (μικροβιακή πλάκα, υπολείμματα τροφών, χρωστικές) χωρίς να βλάπτει καθόλου υγιείς σκληρούς οδοντικούς ιστούς.
Μετά την πλήρη αφαίρεση των οργανικών υπολειμμάτων και των χρωστικών από την οδοντική επιφάνεια γίνεται η τοποθέτηση του εμφρακτικού υλικού. Πρόκειται για σύνθετη ρητίνη, το υλικό με το οποίο γίνονται τα λευκά σφραγίσματα, αλλά στην περίπτωση αυτή η ειδική ρητίνη έχει λεπτόρρευστη σύνθεση για να μπορεί να εισχωρήσει αποτελεσματικά στις στενές και βαθιές αύλακες. Επίσης η απόχρωσή της είναι μπορεί να είναι λευκότερη από αυτήν του δοντιού, ώστε να μπορεί ο οδοντίατρος στους επανελέγχους να εξετάζει εύκολα την ακεραιότητα της κάλυψης.
Οι προληπτικές καλύψεις διαρκούν αρκετά χρόνια και παρέχουν ικανοποιητική προστασία από την τερηδόνα στην καλυμμένη επιφάνεια του δοντιού για όσο διάστημα παραμένουν άθικτες στην θέση τους. Γι’ αυτό πρέπει να ελέγχονται σε τακτά χρονικά διαστήματα από τον οδοντίατρο και να επανατοποθετούνται εάν χρειάζεται.
Φρειδερίκη Κουτσού, οδοντίατρος
Κλεάνθης Μανωλάκης, οδοντίατρος