Ακούμε συχνά στο οδοντιατρείο τον όρο ένθετη ή επένθετη αποκατάσταση δίχως να γνωρίζουμε οι περισσότεροι περί τίνος πρόκειται, καθώς και πότε ενδείκνυνται ως θεραπεία.
Πρόκειται γενικά για εκτεταμένες αποκαταστάσεις που κατασκευάζονται εκτός στόματος. Αυτές αντικαθιστούν εκτεταμένα τμήματα ενός δοντιού που λείπουν λόγω τερηδόνας, κατάγματος ή αντικατάστασης μιάς παλιάς έμφραξης. Το υλικό κατασκευής τους παλιότερα ήταν χρυσός ή ημιπολύτιμα κράματα, πλέον είναι συνήθως ειδική ρητίνη ή πορσελάνη οδοντιατρικής χρήσης. Ενδείκνυνται σε κλινικές περιπτώσεις όπου παρουσιάζεται μεν εκτεταμένο έλλειμμα σκληρών οδοντικών ιστών, αλλά θέλουμε να αποφύγουμε τον περαιτέρω τροχισμό του δοντιού – όπως συμβαίνει για παράδειγμα κατά τη κατασκευή μίας στεφάνης (θήκης), όπου αφαιρείται γενικά μεγάλο μέρος των σκληρών οδοντικών ιστών, της οδοντίνης και της αδαμαντίνης. Ένα δόντι που έχει τροχιστεί ελάχιστα για να δεχθεί ένθετη ή επένθετη αποκατάσταση μπορεί στο μέλλον, αν χρειαστεί, να τροχιστεί περαιτέρω για να δεχτεί μια στεφάνη. Το αντίθετο δεν ισχύει. Έτσι η αφαίρεση σκληρών οδοντικών ιστών για μια επένθετη αποκατάσταση είναι περισσότερο συντηρητική, συγκριτικά με την αφαίρεση σκληρών οδοντικών ιστών για την αποκατάσταση με στεφάνη ολικής κάλυψης του δοντιού. Η αποκατάσταση ενός δοντιού με ένθετο γενικά παρατείνει το χρόνο παραμονής του συγκεκριμένου δοντιού στο στόμα.
Ποια είναι η διαφορά μεταξύ ενθέτης και επενθέτης αποκατάστασης;
Ένθετες ονομάζονται οι αποκαταστάσεις που αφορούν το χώρο στο κέντρο της μασητικής επιφάνειας του δοντιού, δηλαδή δεν καλύπτουν κάποια από τις κορυφές (φύματα) του δοντιού.
Επένθετες ονομάζονται οι αποκαταστάσεις που εκτείνονται τουλάχιστον σε μία ή και σε περισσότερες κορυφές του δοντιού. Είναι συνήθως μεγαλύτερες σε έκταση από τις ένθετες και μπορούν να αντικαταστήσουν ακόμη και ολόκληρη τη μασητική επιφάνεια ενός δοντιού.
Ποια είναι η διαδικασία κατασκευής και τοποθέτησης μίας ένθετης / επένθετης αποκατάστασης;
Οι ένθετες και επένθετες αποκαταστάσεις χαρακτηρίζονται ως έμμεσες. Δεν ολοκληρώνονται άμεσα στο στόμα του ασθενούς όπως τα κοινά σφραγίσματα, αλλά πρέπει να κατασκευαστούν στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο. Γι’ αυτό το λόγο απαιτούνται τουλάχιστον δύο επισκέψεις στο οδοντιατρείο.
Κατά την πρώτη επίσκεψη γίνεται η απομάκρυνση της τερηδόνας και τυχόν παλαιών σφραγισμάτων από το δόντι, με ή χωρίς αναισθησία. Κατόπιν διαμορφώνεται κατάλληλα η κοιλότητα του δοντιού που θα δεχτεί την ένθετη ή επένθετη αποκατάσταση.
Ακολούθως ο οδοντίατρος χρησιμοποιεί ειδικό αποτυπωτικό υλικό για να πάρει ένα αποτύπωμα (καλούπι) του δοντιού. Το αποτύπωμα θα σταλεί στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο και θα χρησιμεύσει ως μήτρα για την κατασκευή της τελικής αποκατάστασης.
Ολοκληρώνοντας την πρώτη επίσκεψη ο οδοντίατρος τοποθετεί στην οδοντική κοιλότητα μια προσωρινή αποκατάσταση από πολυμερές υλικό. Αυτή η προσωρινή έμφραξη προστατεύει το δόντι από μικρόβια και μηχανικά, θερμικά και χημικά ερεθίσματα μέχρι τη δεύτερη επίσκεψη της συγκόλλησης.
Η δεύτερη επίσκεψη στο οδοντιατρείο γίνεται κατά μέσο όρο μετά από 4 ως 10 ημέρες, μέχρι να ολοκληρωθεί η κατασκευή της αποκατάστασης στο οδοντοτεχνικό εργαστήριο. Η προσωρινή αποκατάσταση απομακρύνεται, το δόντι καθαρίζεται προσεκτικά και η τελική ένθετη ή επένθετη αποκατάσταση τοποθετείται στο δόντι και στερεώνεται με τη χρήση ειδικής συγκολλητικής ουσίας. Γίνονται πιθανές μικροδιορθώσεις για την εξασφάλιση σωστής σύγκλεισης των δοντιών, και τέλος εξομαλύνονται τα σημεία επαφής με το φυσικό δόντι και με τα γειτονικά δόντια.
Ποια είναι τα πλεονεκτήματα των ένθετων και επένθετων αποκαταστάσεων;
- Γενικά απαιτείται συγκριτικά λιγότερος χρόνος παραμονής του ασθενούς στην οδοντιατρική έδρα, καθώς για μια σωστή εκτεταμένη έμφραξη απαιτείται τμηματική διαστρωμάτωση της ρητίνης και αρκετός χρόνος.
- Όταν μια ένθετη αποκατάσταση κατασκευάζεται από κατάλληλη σύνθετη ρητίνη οδοντιατρικής χρήσης στο εργαστήριο, ο πολυμερισμός της ρητίνης ολοκληρώνεται εκτός στόματος με ειδικές συσκευές εργαστηριακού φωτοπολυμερισμού. Κατά συνέπεια ο πολυμερισμός του υλικού είναι πλήρης, και η αναπόφευκτη συστολή πολυμερισμού του υλικού ολοκληρώνεται πριν τη συγκόλληση της αποκατάστασης στο δόντι του ασθενούς. Με αυτό τον τρόπο μεγιστοποιούμε τις φυσικές και χημικές ιδιότητες του επανορθωτικού υλικού.
- Η πορσελάνη ως υλικό κατασκευής μιας ένθετης ή μίας επένθετης αποκατάστασης είναι συγκριτικά καλύτερη από τη ρητίνη και γενικά υπερτερεί. Οι ένθετες και επένθετες αποκαταστάσεις που κατασκευάζονται από πορσελάνη προσφέρουν άριστη αισθητική και μηχανική συμπεριφορά στο στόμα και δεν αποχρωματίζονται με την πάροδο του χρόνου. Έχουν αυξημένο οικονομικό κόστος συγκριτικά με τις αποκαταστάσεις σύνθετης ρητίνης.
Ποια είναι τα μειονεκτήματά τους;
- Σε όλα τα κλινικά στάδια απαιτείται ιδιαίτερη προσοχή και επιμέλεια από τον οδοντίατρο, τόσο κατά το τρόχισμα και την αποτύπωση του δοντιού, όσο κυρίως κατά τη διαδικασία της συγκόλλησης του ένθετου στο φυσικό δόντι.
- Απαιτούνται τουλάχιστον δύο επισκέψεις του ασθενούς στο οδοντιατρείο.
- Το κόστος τους είναι υψηλότερο συγκριτικά με μια άμεσα κατασκευασμένη εκτεταμένη έμφραξη ή ανασύσταση του δοντιού.
Τα δόντια που αποκαθίστανται με αυτή την τεχνική έχουν πολύ καλύτερη αισθητική, αποκτούν γενικά μηχανική αντοχή ίση με τα άθικτα δόντια και έχουν πολύ μεγαλύτερη διάρκεια ζωής σε σχέση με τα λευκά σφραγίσματα. Θεωρούνται αποκαταστάσεις υψηλής αισθητικής και λειτουργικής αξίας.
Δώρα Μπούρτζου, οδοντίατρος
Κλεάνθης Μανωλάκης, οδοντίατρος
Εικόνες:
Εικ. 1. Αρχική ακτινογραφία ασθενούς – εκτεταμένη έμφραξη στον πρώτο γομφίο κάτω δεξιά προς αντικατάσταση
Εικ. 2. Ενδοστοματική εικόνα – εκτεταμένη παλιά έμφραξη αμαλγάματος προς αντικατάσταση
Εικ. 3. Η αναπαραγωγή της φυσικής οδοντικής κοιλότητας μετά την παρασκευή του δοντιού και την αποτύπωση, όπως φαίνεται στο γύψινο εκμαγείο που κατασκευάζει ο οδοντοτεχνίτης
Εικ. 4. Το έτοιμο ένθετο, κατασκευασμένο από πορσελάνη
Εικ. 5. Η ένθετη αποκατάσταση εφαρμόζει με ακρίβεια στα όρια της τροχισμένης κοιλότητας
Εικ. 6. Η οδοντική κοιλότητα εχει καθαριστεί από την προσωρινή αποκατάσταση και είναι έτοιμη για την συγκόλληση του ένθετου πορσελάνης
Εικ. 7/8/9/10 Το κεραμικό ένθετο μετά τη συγκόλληση στο φυσικό δόντι . Άριστη αισθητική και λειτουργική αποκατάσταση.
Ευχαριστούμε θερμά το οδοντοτεχνικό εργαστήριο TNT Τσιφουτάκος-Νικολάου-Τσιρακίδης στη Θεσσσαλονίκη για την κατασκευή της οδοντοτεχνικής εργασίας